İZMİR ŞEHİR HASTANESİ

Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) tamamen kapalı bir basınç odasına alınan hastaya, 1 atmosferden daha yüksek basınçlarda, maske, başlık, endotrakeal tüp ya da ortamdan %100 oksijen solutulması şeklinde uygulanan medikal bir tedavi şeklidir. Tedaviler tek kişilik (monoplace) ya da çok kişilik (multiplace) basınç odalarında uygulanabilir.
Ülkemizde hiperbarik oksijen tedavileri 01.08.2001 tarihinde TC. Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanarak yürürlüğe giren ‘Hiperbarik Oksijen Tedavisi Uygulanan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkındaki Yönetmelik’ ile düzenlenmiştir.

Hastalara yüksek basınçla oksijen solutmak için kullanılan, basınca dayanıklı malzemelerden yapılmış odalardır. Tek kişilik basınç odalarının gövde kısmı tamamen akrilik materyalden imal edilir. Aynı anda birden fazla hastanın (genellikle 10-12 kişi) tedavi gördüğü çok kişilik odalarda ise lumboz adı verilen pencereler yer alır.

Hiperbarik oksijen tedavisi birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Bu hastalıkların bir kısmında tek başına, diğerlerinde ise yardımcı tedavi olarak kullanılmaktadır.

Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen endikasyonlar şunlardır:
1. Dekompresyon hastalığı,
2. Hava veya gaz embolisi,
3. Karbonmonoksit, siyanid zehirlenmesi, akut duman inhalasyonu,
4. Gazlı gangren,
5. Yumuşak dokunun nekrotizan enfeksiyonları (derialtı, kas, fasya),
6. Crush yaralanmaları, kompartıman sendromu ve diğer akut travmatik iskemiler,
7. Yara iyileşmesinin geciktiği durumlar (diyabetik ve non-diyabetik),
8. Kronik refrakter osteomiyelit,
9. Aşırı kan kaybı,
10. Radyasyon nekrozları,
11. Tutması şüpheli deri flepleri ve greftleri,
12. Termal yanıklar,
13. Beyin absesi,
14. Anoksik ansefolapati,
15. Ani işitme kaybı,
16. Retinal arter oklüzyonu,
17. Kafa kemikleri, sternum ve vertebraların akut osteomyelitleri.

Tedavinin “dalış” olarak adlandırdığımız ilk evresi içeriye kompresörler yardımıyla hava vererek  basıncı artırdığımız evredir.  Bu evrede hastalar uçağın havalanışı ya da piste inişi sırasında olduğu gibi kulaklarında basınç hissi, dolgunluk ya da tıkanıklık  hisseder. Bu aşamada hastanın kulak eşitleme adını verdiğimiz birtakım manevralarla kulağındaki basıncı dengelemesi gerekir. Bu manevralar esneme, yutkunma ya da burnu kapatıp buruna hava üfleyerek gerçekleştirilebilir.  Bu işlemleri nasıl yapacağı hastalara tedavi öncesinde gösterilerek öğretilir.
Tedavinin ikinci aşamasında artık istenen basınç oluşturulmuştur ve hastalar maske aracılığı ile verilen oksijeni solurlar. Bunun için aşırı efor sarfetmeye gerek kalmadan nefes alıp vermek yeterli olur. Maske takma çıkarma işlemi yapayacak kadar küçük çocuklar ya da bilinci kapalı hastalara oksijen hood adı verilen başlıklar aracılığıyla solutulur. Tedaviye girmek için bir yaş sınırı olmamakla birlikte hangi hastaların bu tedavi için uygun olacağına sualtı hekimliği ve hiperbarik tıp uzmanları karar verir.
Tedaviler en az iki saat sürmektedir.

1. Basınç kabinine girecek hastalar ve personel özel tedavi forması, başlık ve patik giymelidir.
2. İç çamaşırları saf pamuklu kumaştan olmalıdır.
3. Hastalar ve personelin üzerinde hiç bir sentetik giysi bulunmamalıdır (çamaşır, kazak, gömlek ve benzeri).
4. Hastalar ve personel iç çamaşırları üzerine yalnızca pamuklu tedavi formalarını giymelidir.
5. Saçlara ve vücuda jöle, briyantin, krem, ruj ve benzeri kozmetik ürünler sürülmemiş olmalıdır.
6. Hastaların ve personelin yanında yanıcı, patlayıcı, alev alıcı maddeleri (çakmak, kibrit, el sobası, kitap, gazete ve benzeri) ile bozuk para, anahtarlar gibi madeni eşyalar, ayrıca basınçtan etkilenecek saat, kalem ve bunun gibi eşyalar bulunmamalıdır.
7. Gerektiğinde personel tarafından tanı ve tedavi amacılığıyla kullanılacak cihazlar hariç hiç bir elektronik eşya basınç kabinine sokulmamalıdır (cep telefonu, çağrı cihazı, radyo, kaset çalar ve benzeri).
8. Tedaviden önce kulak açma problemi olan hastalar bu durumu sağlık personeline hatırlatmalıdır.
9. Basınç kabinine aç karnına girilmemelidir.
10. Diyabetik hastaların insülin enjeksiyonu ve beslenme düzeni aksamamalıdır.
11. Her hasta tedavi sırasında kendi maske ve devresini kullanmalıdır.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi uygun görülen kişilerin tedaviden yarar görebilmeleri için kesinlikle sigara içmemeleri gereklidir. Sigara içen kişilerin mutlaka sigarayı bırakması gerekir.
Tedavi çıkışında herhangi bir artık etki hissetmezsiniz.

En sık görülen yan etkisi, basınç odasında artan basınç sırasında kulak eşitlenememesi durumunda ortaya çıkan kulak barotravmalarıdır. Kulak barotravması hafif düzeyde olabileceği gibi kulak zarının yırtılmasına dek varabilen  şiddette de olabilir. Bu durum geçici veya kalıcı işitme kaybına neden olabilir. Ayrıca yine basınca bağlı sinüslerde hava sıkışması nedeniyle sinüs ağrısı veya burundan kanama oluşabilir. Bu durumlar tehlikeli olmayıp, basınç eşitleme yöntemlerinin öğrenilmesiyle önlenebilir. Barotravma geçiren hastaların tedavilerine bir süre ara verilmesi gerekebilir.

Hiperbarik oksijen tedavisine bağlı nadir görülen ancak ciddi yan etkilerden biri de pnömotorakstır. Ayrıca yüksek basınçlı oksijen solumaya bağlı oksijen zehirlenmesi de görülebilir. Bu durum bir tür sara nöbetine benzer şekilde ortaya çıkan nöbettir ve oksijen solumanın kesilmesi ile herhangi bir hasar bırakmadan tamamen düzelir.
 
Hekimlerimiz hastaları tedaviye kabul etmeden önce ayrıntılı anamnezinizi alır ve olası riskler açısından değerlendirir. Bu nedenle tüm sağlık bilgilerinizi eksiksiz olarak hekimlerimizle paylaşmanız çok önemlidir.

Hiperbarik oksijen tedavisi için kesin kontrendikasyon tedavi edilmemiş pnömotorakstır. Bu hastalar tedaviye alınmaz. Bazı akciğer ve kalp hastalıklarında, bazı cerrahi girişimler sonrasında, sara nöbeti öyküsü olanlarda, bazı psikiyatrik ve nörolojik hastalıklarda da hiperbarik oksijen tedavisi önerilmeyebilir. Gebelerdeki kullanımı ile ilgili yeterli çalışma olmadığından hiperbarik oksijen tedavisi hayatı tehdit eden bir durum yoksa gebelikte kullanılmaz. Ateşli hastalık durumlarında da geçici süre ile tedavi uygulanmaz.

İzmir Şehir Hastanesi bünyesinde kurulu Hiperbarik Oksijen Tedavi Merkezimiz,   Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırma işlemleri tamamlanmış olup, sualtı hekimliği ve hiperbarik tıp uzmanları Dr. Figen Aydın ve Dr. Cesur Üstünel yönetiminde, 2 operatör, 3 hemşire ve bir tıbbi sekreter ile 21.02.2024 tarihinden itibaren hizmet vermeye başlamıştır. Merkezimiz, İzmir ilinde kamuya ait hiperbarik oksijen tedavisi hizmeti sunulan ikinci merkez olma özelliğini taşımaktadır.

Merkezimizde kurulu Baroks marka  MUL-51 model (AD 2000 Merkblapft, EN 14931, EN 60601-1, EN 60601-1-2 gibi) uluslararası sertifikasyonlu, 12+2 kişilik basınç odası ile hem güvenlik hem de konfor açısından üst düzeyde tedavi hizmeti sunma olanağımız mevcuttur.

Kabinimiz diğer çok kişilik basınç odaları gibi iki bölmeli olup tedavi sırasında hasta ve personel transferine olanak sağlamaktadır.

Tedavilerde hastalara iç yardımcı hemşireler eşlik etmekte, hastalar kameralar yardımı ile izlenmekte, basınç ortamına uygun telefon sistemi ile içeriyle iletişim sağlanmaktadır. Tedavi tabloları otomasyon ya da manuel sistemle yapılabilmektedir.

Kabin içindeki geniş koltuklar ve koridor alanı, koltuk aralarında bardak tutucular ile standartlara uygun led aydınlatmalar sayesinde üst düzey hasta konforu sağlanmaktadır. Kabin içi iklimlendirme ile basınç odası içinde istenen sıcaklık ve nem kontrolü sağlanmakta, medikal bölme sayesinde ise tedavi sırasında içeriye tıbbi malzeme giriş çıkışı mümkün olmaktadır. Elektrik kesintileri durumunda hastanemizin merkezi jeneratör sistemine ek olarak basınç odasının kesintisiz güç kaynağı da devreye girmektedir. Ayrıca merkezimiz yangın riskine karşı yine uluslarası standartlarda yangın söndürme sistemine sahiptir.